Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Perihan KORKUT, Mustafa DOLMACI, Burcu KARACA
İletişim Bozuklukları Üzerine Bir Araştırma: Kültürlerarası Bir Ortamda Yanlış Anlama Kaynakları
0.14689/ejer.2018.78.7

Problem durumu: Son yıllarda artan kültürler arası iletişim olgusu, kültürler arası iletişim kavramının dil öğretimi sürecine de katılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Bu yüzden, özellikle İngilizce öğretmenliği bölümü öğrencilerinin, öğrenmekle ve gelecekte öğretmekle yükümlü oldukları dilin, evrensel ve toplumları birbirine bağlayan bir dil olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, kültür ve küresel toplum konularında eğitilmesi gerektiği doğru bir düşünce olacaktır. Bu düşünce, ikinci dil öğrencilerinin ikinci dilde kurdukları iletişimlerin kültürel gelişimleri açısından değerlendirmelerini ön plana taşımaktadır. Türk eğitim sisteminde öğrencilere bu olanağı sunan değişim programları yer almaktadır. En önemlisi de Avrupa Birliği Komisyonunun sunduğu Erasmus Öğrenci Değişim Programıdır. Erasmus Değişim Programı’nın öğrencilerin başka kültürlerden öğrencilerle buluşmalarını sağlaması açısından uluslararası farkındalıklarına katkıda bulunduğu söylenebilir. İngilizcesi ileri derecede olan öğrenciler için bile farklı kültürlerden biriyle karşılaştığında, birçok kaynağa bağlı olarak, yanlış anlamalar söz konusu olabilir. Bunun sonucunda da Erasmus Değişim Programı çok kültürlülük hedefine ulaşamıyor olabilir.
Araştırmanın Amacı: Bu çalışmanın amacı Erasmus Programı ile gelen ziyaretçi öğrenciler ile Türk sınıf arkadaşları arasında geçen iletişimlerde kültür farklılığından kaynaklanan iletişim problemlerini araştırmaktır. Bu problemlerin ortaya çıkarılması gerekli önlemlerin alınması ve Erasmus programına dahil olan öğrencilerin oryantasyon etkinliklerinde kullanılabilmesi açısından alan yazına katkı sunacaktır.
Araştırmanın Yöntemi: Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma türündedir. Veriler toplam 69 katılımcıdan toplanmıştır. Bunların 39’u Türkiye’deki üç farklı üniversitede okumakta olan Türk üniversite öğrencileri iken 30 katılımcı da bu üniversitelerde Erasmus program ile ziyaretçi öğrenci statüsünde olan beş farklı ülkeden gelen öğrencilerdir.
Literatür taramasından elde edilen teorik bilgiler ışığında oluşturulan beş adet açık uçlu soru katılımcılara yöneltilmiştir. Veriler toplanırken soruların her biri katılımcılara açıklanmış ve tartışılmıştır. Daha sonra katılımcılara yanıtlarını kâğıda dökmeleri için zaman tanınmıştır. Bu şekilde özellikle ziyaretçi öğrencilerin birbirlerine anadillerinde sorulardan anladıklarını açıklamaları mümkün olmuş, oluşabilecek yanlış anlamaların önüne geçilmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın Bulguları: Katılımcıların verdikleri cevaplar üç ana tema etrafında toplanmıştır: (1) iletişimin kalitesi (2) genel olarak yanlış anlamaların kaynakları – kültürel davranışlar, edimbilimsel unsurlar, eğitim ve diğer alanlar ve (3) birbirlerini algılayış biçimleri. Buna göre Türk öğrenciler ziyaretçi öğrenciler ile iletişimlerinin kalitesini onların algıladıklarından daha iyimser olarak değerlendirmektedirler. Örneğin Türk öğrenciler içinden iletişimini %100, yani mükemmel olarak değerlendiren 4 katılımcı olmasına rağmen ziyaretçi öğrenciler arasında mükemmel iletişimi olduğunu rapor eden katılımcı çıkmamıştır. Yanlış anlamalarda önemli kaynaklar genellikle göz teması kurma alışkanlıkları, davet etme ve davete iştirak alışkanlıkları olarak tanımlanmıştır. Ziyaretçi öğrenciler uzun göz teması kurduklarında Türk öğrencilerin kendilerinden bir şey istediğini düşündüklerini belirtmişlerdir. Davet ve davete iştirak konularında da Türk öğrencilerin hayır cevabını kolay kolay kabul etmediğini düşündüklerini, daha sonra Türk kültürünü tanıdıkça buna alıştıklarını anlatmışlardır. Benzer şekilde Türk katılımcılar da ziyaretçi öğrencilerin sıklıkla davet ve ikramda bulunmadıklarını ve davetlere karşılık vermediklerini ifade etmişlerdir.
Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Araştırmanın sonuçlarına göre hem Türk öğrenciler, hem de ziyaretçi öğrencilerin iletişimlerinde birbirlerini yanlış anladıkları, ya da yanlış anlaşıldıklarını düşündükleri durumlar olmuştur. Bu yanlış anlaşılmalar çoğunlukla, iletişim kaynaklarının sahip olduğu kültürel farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Bunlar, bilgilendirme ile kolayca üstesinden gelinebilecek, göz teması, davet ve davete iştirak gibi konulardır. Kolayca anlaşılmaktadır ki, hem ev sahibi hem de misafir öğrenciler, yeni karşılaştıkları kültürdeki sosyokültürel açıklarını, kendi sahip oldukları kültürün normları ile doldurmaya çalışarak iletişimsel bozukluklara ve yanlış anlaşılmalara sebebiyet vermiştir. Çalışma göstermektedir ki, sosyokültürel deneyim eksikliğinden kaynaklanan yanlışlar, öğrencilerin dilsel iletişim becerilerine de ket vurmaktadır. Bunun önüne geçebilmek için, üniversitelerde verilen dil eğitiminde ve öğrencileri Erasmus değişim programına hazırlama programlarında buçalışmanın sonuçları ışığında farkındalık etkinlikleri yürütülebilir. Daha fazla oryantasyon etkinlikleri ile öğrencilerin yaşadığı zorluklar ortadan kaldırılmaya çalışılabilir. Öğrencilerin, farklı kültürlere, kültürel farklılıklara karşı tutumlarını geliştirmeye, tolerans ve saygı göstermeye yönelik çalışmalar ve bilgilendirmeler yapılabilir. Özellikle Erasmus Değişim Programı kapsamında uzun dönem yurt dışında bulunacak öğrencilerin, kültürel bir şok yaşamaması ve tolerans geliştirmelerinin kolaylaştırılması açısından, yabancı öğrencilerle kısa dönemli görüşmelere ve etkinliklere katılmaları sağlanabilir. İleriki çalışmalarda daha farklı veri toplama süreçleri tasarlanarak daha fazla kültürün temsil edildiği çalışmalar yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Kültürlerarası iletişim, iletişimsizlik, değişim öğrencileri, kültürel farklılıklar

211 Görüldü
2018 Sayı 78

Indexed By

 
#
Tamam