Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Semih KAYGISIZ, Sengul S. ANAGUN, Engin KARAHAN
İngilizce Öğretmenlerinin Öz Yeterliklerinin, Kullandıkları Dil Öğretim Yöntemini Yordayıcılığı
10.14689/ejer.2018.78.9

Problem Durumu: Yabancı bir dil bilme ihtiyacının giderek arttığı günümüzde bilim, sanayi, ticaret, edebiyat ve turizm gibi pek çok alanda geçer dil olarak kabul edilen İngilizcenin öğrenilmesi ve öğretilmesi daha da önemli hale gelmiştir. Ülkemizde de bu doğrultuda çeşitli adımlar atılmış ancak bireylerin ilkokuldan itibaren İngilizce eğitimi almalarına rağmen pek çok kişi İngilizce iletişim kurmada yetersiz kalmıştır. Yabancı dil öğretiminde başarısızlığın pek çok sebebi olmakla birlikte, bu sebeplerden birisi de öğretmen yeterlikleridir. Hem küresel hem de yerel düzeyde yaşanan gelişmeler ve değişen ihtiyaçlar doğrultusunda Milli Eğitim Bakanlığı değişen şartlara uyum sağlayabilmek ve uzun vadeli hedeflerini gerçekleştirebilmek için hem öğretmen yeterliklerini güncellemiş hem de öğretim programlarında değişikliğe gitmiştir. Öğretmenlerin gerekli mesleki yeterliklere sahip olmaları aldıkları eğitime bağlı olduğu kadar mesleki görev ve sorumluluklarını yerine getirebileceklerine olan inançları olarak tanımlanan öz yeterliklerine de bağlıdır. Alanyazında pek çok çalışmada öğretmenlerin öz yeterlik inançlarının başvurdukları eğitim öğretim uygulamalarını, oluşturdukları sınıf atmosferini, öğretim içeriğini ve sınıf yönetimi becerilerini etkilediği ortaya koyulmuştur. Yenilenen İngilizce öğretim programlarında öğrencilere iletişimsel yeterliğin kazandırılmasının altı ısrarla çizilmiştir. Bu da yenilenen İngilizce öğretim programlarında benimsenen yaklaşımlardan birisinin İletişim Odaklı Dil Öğretimi olduğunun bir göstergesidir. Öğretmenlerin mesleki yeterliklerine yönelik sahip olduğu olumsuz düşüncelerin, onların sınıflarında kullanacağı öğretim yöntem ve tekniklerinden sınıf yönetimlerine kadar pek çok faktörü olumsuz etkileyebileceği göz önüne alındığında öğretmenlerin öz yeterlik inançlarının incelenmesi bu olumsuz etkinin önüne geçebilmek için önemli bir adım olacaktır. Bu doğrultuda İngilizce öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ile kullandıkları dil öğretim yöntemi arasındaki ilişkinin incelenmesi İngilizce öğretiminde istenilen düzeye ulaşmak için önemli görülmektedir.
Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı, İngilizce öğretmenlerinin öz yeterlik inançları ile kullandıkları dil öğretim yöntemi arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Araştırmanın Yöntemi: İngilizce öğretmenlerinin İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterlikleri ile kullandıkları dil öğretim yöntemi arasındaki ilişkiyi inceleyen bu araştırmada, İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliğin kullanılan dil öğretim yöntemini yordadığı şeklinde bir teorik model oluşturulmuş ve bu model yapısal eşitlik modeli kapsamında açıklanmıştır. Bu araştırma korelasyonel desende tasarlanmıştır. Alanyazında kimi çalışmalarda bu araştırmanın değişkenleri arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Alanyazında yer alan bu ilişkiden yola çıkarak, İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliğin kullanılan dil öğretim yönteminin bir yordayıcısı olabileceği düşünülmüştür. Araştırmada 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim öğretim yıllarında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan 367 İngilizce öğretmeninden uygun örnekleme yolu ile elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin öz yeterlik inançları “İngilizce Öğretimi Bağlamında Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği” ile kullandıkları dil öğretim yöntemi ise “Dil Öğretim Yöntemi Ölçeği” ile toplanmıştır. İngilizce Öğretimi Bağlamında Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeğinin Türkçe formu yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda “Sınıf Yönetimi ve İyileştirici Eylemlerde Bulunmada Yeterlik”, “Değerlendirme ve Materyal Seçiminde Yeterlik”, “Dil Becerileri ve Dil Düzeylerine Göre Öğretimde Yeterlik”, “Dil Alanlarını Öğretme ve Hata Düzeltmede Yeterlik”, “Yaşa Uygun Öğretimde Yeterlik” ve “Temel Mesleki Yeterlik” olmak üzere altı alt boyuttan oluşmuştur. Ölçeğin Türkçe formunun güvenirliğinin tespit edilmesi için de iç tutarlık yöntemi kullanılmış ve Türkçe formun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Dil Öğretim Yöntemi Ölçeğinin orijinal faktör yapısının elde edilen veriler ile doğrulanıp doğrulanmadığının tespit edilmesi için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış ve ölçek “İletişim Temelli Öğretim” ve “Dil Bilgisi Temelli Öğretim” olmak üzere iki alt boyuttan oluşmuştur. Ölçeğin güvenirliğinin tespit edilmesi için de iç tutarlık yöntemi kullanılmış ve ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Toplanan verilerin analizi SPSS 22 ve SPSS AMOS 24 veri analiz programları ile yapılmıştır. İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterlik düzeyi ile kullanılan dil öğretim yöntemini belirlemek için betimleyici istatistikler, bu değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Analizi; araştırma kapsamında oluşturulan yapısal eşitlik modelinin test edilmesi için ise Yol Analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın Bulguları: Araştırma sonucunda İngilizce öğretmenlerinin İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliklerinin yüksek olduğu ve İletişim Temelli Öğretimi daha fazla kullandıkları bulunmuştur. Ayrıca İngilizce öğretmenlerinin İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliklerinin İletişim Temelli Öğretimi ile anlamlı ve pozitif (r= .45, p< .01); Dil Bilgisi Temelli Öğretim ile de anlamlı ve negatif yönde bir ilişki gösterdiği bulunmuştur (r= -.44, p< .01). Yol analizi sonuçları ise İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliğin İletişim Temelli Öğretimin anlamlı ve pozitif (β= .66, p<.00); Dil Bilgisi Temelli Öğretimin ise anlamlı ve negatif bir yordayıcısı olduğunu göstermiştir (β= -.63, p< .00). Bu sonuçlara göre İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterlik, İletişim Temelli Öğretim kullanımının %43’ünü; Dil Bilgisi Temelli Öğretimin ise %40’ını açıklamaktadır.
Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Elde edilen sonuçlar, İngilizce öğretimi bağlamında öz yeterliğin hem İletişim Temelli Öğretim hem de Dil Bilgisi Temelli Öğretim ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bir İngilizce öğretmeni İngilizce öğretimi bağlamında kendisini ne kadar fazla yeterli hissederse, İletişim Temelli Dil Öğretimi kullanmayadaha fazla yatkın olacaktır. Yapılan yol analizi sonuçlarına göre ise İngilizce öğretmenlerinin İletişim Temelli Öğretim kullanmalarının önemli ve anlamlı bir yordayıcısı olarak İngilizce öğretmenlerinin öz yeterlik inançları bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre öğretmen yetiştirme programlarında kesinlikle öğretmenlerin öz yeterlik inançlarını artırmaya yönelik çalışmalara yer verilmelidir. Öz yeterlik inancının en önemli kaynağının geçmiş deneyimler olduğu göz önüne alındığında öğretmen adaylarına başarılı deneyimler geçirecekleri fırsatlar sağlanmalıdır. Özellikle okul deneyimi dersleri bu husus göz önüne alınarak öğretmen adaylarının başarılı deneyimler yaşayabilmelerine yönelik dikkatlice planlanmalıdır. Öğretmen adaylarının gidecekleri okullar, gözlem yapıp ders anlatacakları sınıflar dikkatlice belirlenmelidir. Öz yeterlik inançları, öğretmenlerin derslerinde başvurdukları yöntem ve tekniklere ek olarak öğretim programlarına bakış açılarını da etkileyebildiği için öğretim programları geliştirilirken ve güncellenirken öğretmen öz yeterlik düzeyleri göz önüne alınmalıdır. Öğretim programlarının uygulayıcı olan öğretmenlerin öğretim programlarında benimsenen yaklaşıma uygun yöntem ve teknikleri uygulamaları öz yeterlik düzeyleri ile ilişkili olduğu için görev yapmakta olan öğretmenlerin öz yeterlik düzeylerinin belirlenmesi ve artırılması için hizmet içi eğitim çalışmaları yapılabilir. Gelecekte yapılacak nitel bir araştırma ile İngilizce öğretmenlerinin Dil Bilgisi Temelli Öğretim kullanmalarının gerekçeleri ve İletişim Temelli Dil Öğretim kullanırken karşılaştıkları zorluklar belirlenerek bunlara çözüm önerileri getirilebilir. Ayrıca gelecek araştırmalarda öğretmenlerin kullandıkları dil öğretim yönteminin diğer yordayıcılarının neler olduğu belirlenebilir.

Anahtar Sözcükler:
Yapısal eşitlik modeli, yol analizi, yabancı dil öğretimi, İngilizce öğretim programı.

809 Görüldü
2018 Sayı 78

Indexed By

 
#
Tamam