Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Mustafa OZGENEL, Filiz CALISKAN YILMAZ, Feyza BAYDAR
Ortaokul Öğrencilerinin Okula Bağlılıklarının Bir Yordayıcısı Olarak Okul İklimi
10.14689/ejer.2018.78.5

Problem Durumu: Eğitim bireyin yaşamında önemli bir yere sahip olmakla birlikte, eğitimin bireye verildiği okul ortamının özellikle okul ikliminin öğrenci bilişsel, duyuşsal ve davranışsal kazanımlarını etkilemektedir. Okul iklimini oluşturan bileşenlerden biri de öğrencinin okula bağlılık düzeyidir. Okula bağlanma, öğrencinin okula, arkaladaşlarına ve öğretmenlerine yönelik geliştirdiği davranış, duygu ve düşüncelerdir. Okul ikliminin öğrenci üzerinde fiziksel, sosyal ve akademik etkisinin bulunması; okula bağlılığın davranışsal, bilişsel ve duyuşsal etkisinin olması, bu değişkenlerin birlikte ele alınmasını gerekli hale getirmiş ve önemini artırmıştır. Oluşturabilecek olumlu ve pozitif bir okul iklimi, bireyin okula bağlılık hissetmesini sağlayabilir. Kendisini okula bağlı hisseden bir öğrenci, disiplin, devamsızlık, suça yönelme ve kötü alışkanlıklar edinme gibi olumsuz davranışları sergilemek yerine; hedefi olan, toplumla bütünlük sağlayabilen, başarılı ve mutlu bir birey olabilir. Bu açıdan değerlendirildiğinde ortaokul öğrencileri tarafından algılanan okul ikliminin öğrencilerin okula bağlılıklarını yordayıp yordamadığının belirlenmesi önemli görülmektedir. Ancak ülkemizde okula bağlılığın önemli bir yordayıcısı olarak okul iklimi faktörünü birlikte ele alan çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Bu bağlamda okul ikliminin ortaokul öğrencilerinin okula bağlanma düzeylerinin bir yordayıcısı olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmanın; öğrencilerin okula bağlanma davranışlarını anlama, okul terki, devamsızlık, disiplin ve istenmeyen davranışlar, düşük akademik başarı ile mücadele etme ve bu olumsuzlukları önleme ve onlardan korunma konusunda öğretmenlere, yöneticilere, ebeveynlere, rehberlik ve psikolojik danışmanlara bir fikir sunacağı, okul iklimi ve okula bağlanmayı ele alan diğer çalışmalara ve okul yaşam kalitesini değerlendirmek için katkı sağlayacağı düşünülmektedir
Araştırmanın Amacı: Bu araştırma, okul ikliminin ortaokul öğrencilerinin okula bağlılıklarını yordayıp yordamadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın genel amacı doğrultusunda aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır. i) Ortaokul öğrencilerinin okul iklimi algıları ve okula bağlılık düzeyleri cinsiyetlerine ve sınıf seviyelerine göre anlamlı farklılık göstermekte midir? ii) Ortaokul öğrencilerinin okul iklimi algıları ile okula bağlılık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmakta mıdır? iii) Ortaokul öğrencilerinin okul iklimi algıları, okula bağlılık düzeylerini yordamakta mıdır?
Araştırmanın Yöntemi: Araştırmada nicel araştırma modellerinden ilişkisel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında, Pendik İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet ortaokullarında öğrenim görmekte olan ortaokul öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi, tabakalı örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Örneklemde okullar sosyo-ekonomik olarak üst, orta ve alt gruba ayrılmıştır. Bu okullardan birer okul tesadüfi örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya belirlenen ortaokullardan 370 kız ve 403 erkek toplam 773 ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırmada veriler Bilgi Formu, Okula Bağlanma Ölçeği ve Okul İklimi Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler anova, t-testi, korelasyon ve regrasyon testleri yapılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre ortaokul öğrencilerinin okul iklimi algıları ve okula bağlılık düzeyleri cinsiyetlerine ve sınıf seviyelerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Okul iklimi ile ortaokul öğrencilerinin okula, öğretmene ve arkadaşa bağlılık düzeyleri arasında pozitif ve orta düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada okul ikliminin, ortaokul öğrencilerinin okula, arkadaşa ve öğretmene bağlılık düzeylerini anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Kız öğrencilerin okul iklimine yönelik algıları, erkek öğrencilerin okul iklimine yönelik algılarından daha olumludur. Kız öğrencilerin okula bağlanma düzeyleri, erkek öğrencilerin okula bağlanma düzeylerinden daha yüksektir. Öğrencilerin sınıf seviyesi yükseldikçe öğrencilerin olumlu okul iklimi algıları ve okula bağlılık düzeyleri azalmaktadır. Öğrencilerin okul iklimi algıları ile okula bağlılık düzeyleri arasında orta düzeyde ve pozitif; okul iklimi ile okula bağlanma alt boyutlarından okula bağlılık, arkadaşa bağlılık ve öğretmene bağlılık arasında orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı ilişki vardır. Okul ikliminin, öğrencilerin okula bağlanma düzeylerini, arkadaşa bağlanma düzeylerini ve öğretmene bağlanma düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Okul iklimi konusunda belki de üzerinde durulması gereken en önemli noktaların başında okul ikliminin eğitim çıktıları yani öğrenci kazanımlarına etkisini belirlemektir. Bu etkinin belirlenmesi ile ikinci önemli aşama pozitif bir okul iklimi oluşturmanın yollarını aramaktır. Pozitif ve destekleyici bir okul iklimini algılayan öğrencilerin okula bağlılığı artarken öğrenciler daha başarılı olabilir, okul içi ve dışı istenmeyen davranışlar daha az yaşanabilir, öğrenciler zararlı alışkanlıklardan korunabilir, okula devam artırılabilir ve okul terkleri azaltılabilir.
Anahtar Kelimeler: Okula bağlanma, arkadaşa bağlanma, öğretmene bağlanma, okul iklimi.

127 Görüldü
2018 Sayı 78

Indexed By

 
#
Tamam