Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Melike OZUDOGRU
Öğretmen Eğitimi Sınıflarında Öğretmen Adaylarının Başarılarını Yordayan Değişkenler
10.14689/ejer.2020.87.8

Problem Durumu: Sosyal, politik ve teknolojik alanlarda çok hızlı gelişmelerin yaşandığı günümüzde bugün öğretilen bilgiler yarın geçersiz hale gelebilmektedir. Bu bilgi çağında, öğrencilerin sürekli artan bilgi yığını arasından uygun bilgileri seçmeleri, uygun stratejilere karar vermeleri ve kendi öğrenme süreçlerini yönetebilmeleri önemlidir. Bu özellikler derse gelip sadece öğretim elemanının anlattıklarını not alan diğer bir ifadeyle sadece geleneksel yöntemlerle öğrenen öğrenciler tarafından kazanılamayabilir. Gelecek nesilleri eğitecek öğretmen adaylarının kendi öğrenmeleri için sorumluluk almaları, farklı öğrenme fırsatlarına açık olmaları, araştırma ve öğrenmeyi sevmeleri, kendi öğrenme süreçlerini yönetebilmeleri ve problem çözme becerilerini kullanabilmeleri gibi öz-yönelimli öğrenme (ÖYÖ) becerilerine sahip olmaları önemli görülmektedir. Bunu bağlamda, pek çok üniversite bu gereksinimleri dikkate alarak, öğretim materyalleri ve öğretim yöntemleri konusunda değişiklikler yapmaktadır. Teknolojiyi ve sınıf içi aktif öğrenme görevlerini birleştiren ters-yüz öğrenme yaklaşımının öğrencilerin öğretme-öğrenme sürecini desteklediğini belirten pek çok araştırma bulunmaktadır. Ters-yüz öğrenmenin bir parçası olan ders öncesi etkinlikler, öğrencilerin ÖYÖ becerilerinin önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, uzaktan öğrenme, hibrid ve ters-yüz öğrenme yoluyla öğretimin gelişmesiyle birlikte, ÖYÖ kritik bir özellik olarak ortaya çıkmaktadır. Alanyazındaki pek çok araştırma sonuçları, öğrencilerin ÖYÖ becerileri ve başarıları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur fakat bazı araştırmalarda da yüksek veya düşük ÖYÖ hazırbulunuşluğu olan öğrencilerin final sınavlarında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Dolayısıyla, bu çalışmanın amaçlarından biri, öğretmen adaylarının ÖYÖ’ye hazırbulunuşluğu, ters-yüz veya geleneksel sınıf ortamlarında öğrenmelerinin başarılarını yordayıp yordamadığını araştırmaktır. Ayrıca, alanyazında cinsiyet başarıyı etkileyen bir faktör olarak açıklanmıştır ve bu eğitim bilimleri dersinde öğrenci başarısını yordayan değişkenlere dahil edilmiştir.

Öğrencilerin başarısı, öğretimin etkinliğini belirleyen en önemli değişkenlerden biridir. Literatürde motivasyon, tutum, öz yeterlik, öz düzenleme vb. farklı değişkenlerin öğrencilerin farklı derslerdeki başarılarını yordayan araştırmalar bulunmaktadır fakat cinsiyet, öz yönelimli öğrenmeye hazırbulunuşluk (ÖYÖH) ve öğrenme ortamı değişkenleri bir öğretmenlik eğitimi dersinde birlikte incelenmemiştir. Bu bağlamda, çalışmanın hem alanyazına hem de öğretmen adaylarına yönelik yapılan çalışmalara katkıda sağlayacağı düşünülmektedir.

Araştırmanın Amacı:Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının başarılarının bir eğitim dersinde, Öğretim İlke ve Yöntemleri (ÖİY), cinsiyet, Öz yönelimli Öğrenmeye Hazır Bulunuşları ve ders ortamı (ters-yüz sınıf, geleneksel sınıf) gibi bazı değişkenler ile yordanmasıdır. Bu amaca ulaşmak için aşağıdaki araştırma soruları önerilmiştir:

  1. ÖİY dersinde cinsiyet ve Öz yönelimli Öğrenmeye Hazır Bulunuşluk ölçeğinin alt boyutları (öz-yönetim, öğrenme isteği, öz-kontrol) öğretmen adaylarının başarısını ne kadar iyi yordamaktadır?
  2. ÖİY dersinde cinsiyet ve Öz yönelimli Öğrenmeye Hazır Bulunuşluk ölçeğinin alt boyutları kontrol edildikten sonra, ters-yüz öğrenme sınıfında veya geleneksel öğretim sınıflarında olmak, öğretmen adaylarının başarısını ne kadar iyi yordamaktadır?

Araştırmanın Yöntemi: Bu çalışmanın tarama araştırmadır ve amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenen 271 öğretmen adayı araştırmaya dahil edilmiştir. Bu öğretmen adaylarında 195'i (% 72) kadın, 76'sı (% 28) erkek, 27'si (% 10) ters-yüz öğrenme Sınıf Öğretmenliği Bölümü'nde; 48'i (% 17.7) geleneksel Sınıf Öğretmenliği Bölümünde; 69'u (% 25,5) geleneksel Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümünde; 81’i (% 29,9) geleneksel Türkçe Öğretmenliği Bölümünde; 46'sı (% 17) geleneksel İlköğretim Matematik Öğretmenliği Bölümünde öğrenim görmektedir. Veriler başarı testi ve ÖYÖH ölçeği ile toplanmıştır. Başarı testi (AT), ortalama madde güçlüğü .51, madde ayırt edicilik indeksi .37 ve Kr-20 güvenilirlik katsayısı .78 olan 40 soru içermektedir. ÖYÖH ölçeği, Fisher vd. (2001) tarafından geliştirilmiş ve Türkçeye Sahin ve Erden (2009) tarafından uyarlanmıştır. Ölçek üç alt faktörden oluşmaktadır: 13 maddeden oluşan ‘öz-yönetim’, 12 maddeden oluşan ‘öğrenme isteği’ ve 15 maddeden oluşan ‘öz-kontrol’. Ölçeğin Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı öz-yönetim alt boyutu için .87, öğrenme isteği alt boyut için .86 ve öz-kontrol alt boyutu için .79 olarak bulunmuştur.

Bu çalışma ÖİY dersinde 2018-2019 bahar döneminde Türkiye'de Ege Bölgesi'nde bulunan bir devlet üniversitesinde gerçekleştirilmiştir. Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı bölümlerinden biri dersi ters-yüz öğrenme ilkelerine göre öğrenmiştir. Bu gruptaki öğretmen adaylarına araştırmacı tarafından Camtasia Studio 8 yazılımı kullanılarak geliştirilen videolar gönderilmiştir. Dersten önce öğretmen adaylarının video dersleri izlemeleri ve videoların içeriğinden öğrendiklerini, kendi öğrenme stillerine göre yazılı olarak özetlemeleri beklenmiştir. Bu süreçte öğretmen adayları öz-yönetimli öğrenmenin temel özellikleri ile uyumlu olarak öğrenmelerini planlamış, zamanlarını ve kaynaklarını yönetmişlerdir.

Dersin yüz-yüze kısmında, öğretmen adayları çevrimiçi soru-cevap aktivitesi olan Kahoot veya Socrative uygulamalarında yer almışlardır. Bu oyunlarda öğretmen adayları konuyu öğrenip öğrenemediklerini gözlemlemiş ve öğretim elemanına cevaplayamadıkları soruları sorabilmişlerdir. Ayrıca, farklı teorilerin uygulanması hakkında örnek ders planları ve posterler hazırlama ile farklı öğretim tekniklerinin uygulanmasını içeren mikro öğretim etkinlikleri yapılmıştır.

Geleneksel öğretim ilkelerine göre öğrenim gören öğretmen adaylarına ders konusunu kitaplardan okumaları için ödev olarak verilmiştir. Sınıf içinde ders konusu öğretim elemanı tarafından PowerPoint slaytları kullanılarak sunulmuştur ve derste sözel olarak ters-yüz öğrenme grubundaki öğretmen adaylarına video derslerde ve oyunlarda sorulan sorular sözlü olarak sorulmuştur. Aynı ödevler her iki grupta da tamamlanmasına rağmen, geleneksel öğretim grubundaki öğretmen adayları ödevleri sınıf dışında kendi başlarına tamamlamışlardır.

Veriler Hiyerarşik Çoklu Doğrusal Regresyon (HMLR) analizi ile incelenmiştir. İlk adımda, cinsiyet ve ÖYÖH ölçeğinin alt boyutları (öz-yönetim, öğrenme isteği, öz-kontrol) değişkenleri analize girmiştir. İkinci adımda, kodlanmış bölüm değişkenleri analize girmiştir. Analizler öncesinde varsayımlar kontrol edilmiştir ve kategorik yordayıcı değişkenler (bölüm ve cinsiyet) yapay kodlama ile sürekli değişkenlere dönüştürülmüştür.

Araştırmanın Bulguları: Çalışmanın bulguları, ilk modelde, cinsiyet ve öz-yönelimli öğrenmeye hazırbulunuşluk ölçeğinin alt boyutu olan öğrenme isteğinin öğretmen adaylarının ders başarısını yordadığını göstermiştir. İkinci model, ters-yüz öğrenme sınıfında olmanın, öğretmen adaylarının akademik başarısını, geleneksel öğretim ilkelerine göre öğretilen diğer bölümlere göre anlamlı olarak yordadığını ortaya koymuştur. İstatistiklerin büyüklüğünden, ters-yüz öğrenme sınıfında olmanın akademik başarıyı diğer sınıflarda (Sınıf Öğretmenliği, Fen Bilgisi Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği ve İlköğretim Matematik Öğretmenliği) olmaktan daha fazla etkilediği belirlenmiştir.

Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Bu çalışmanın bulguları, yükseköğrenimi geliştirmek isteyen araştırmacılar, eğitmenler ve üniversite yöneticileri için önemli sonuçlar ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın genel sonuçları öğretmen adaylarının cinsiyetinin, öğrenme isteğinin ve ters-yüz öğrenme ortamının ÖİY dersinde başarıyı yordamada önemli faktörlerden bazıları olduğunu göstermiştir. Bu nedenle, öğretmen adaylarına teorik olarak öğrendikleri konuları uygulama fırsatı verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, öğretmen adaylarının öğrenme isteklerini arttırmak için öğretim elemanlarının çeşitli bilgisayar uygulamaları, yazılımlar, oyunlar yanında YouTube videolarını derslerinde kullanmaları önerilmektedir. Son olarak öz-yönelimli öğrenme karmaşık bir yapıdır ve ölçek maddeleri yoluyla tam olarak belirlenemeyebilir. Bu nedenle, gelecekteki araştırmalarda açık uçlu sorular içeren görüşmelere yer verilmesi gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Sözcükler: Akademik başarı, geleneksel öğrenme, öğretmen adayları, öz-yönelimli öğrenme, ters-yüz öğrenme yaklaşımı.

 

107 Görüldü
2020 Sayı 87

Indexed By

 
#
Tamam