Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Aydan AYDIN
Öğretmen Adaylarının Mizah Tarzları Ile Kaygı Ve Öz-Duyarlık Düzeyleri Arasındaki Ilişinin Belirlenmesi
10.14689/ejer.2015.59.1

Problem Durumu: Gelecek nesillerin eğitiminden sorumlu olacak aday öğretmenlerin çeşitli özelliklere sahip olması beklenir. Bu özelliklerin kimi mesleki yeterlilikle ilişkilendirilirken, kimisi adayların sahip oldukları niteliklerle ilişkilendirilebilir. Mesleki yeterlilikle ilgili eğitim fakültelerinin programları üzerine farklı zamanlarda çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır. Ancak adayların kişisel özelliklerini belirlemeye,  olumlu özelliklerini geliştirmeye ve sorunlarla baş edebilme becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalarında yapılması düşünülebilir. Özellikle küçük yaş çocukların model alacağı okul öncesi ve ilköğretimde çalışacak adayların, öğrencilere kariyer seçimi, olası sorunlarında rehberlik ve danışma hizmeti sunacak rehber öğretmen adaylarıyla, özel gereksinimleri ve özellikleri açısından özel bir donanıma sahip olması beklenen zihin engellilerle çalışacak aday öğretmenlerin, özelliklerinin dikkate alınması önemlidir. Başka bir deyişle; aday öğretmenlerin eğitimleri üzerinde yeniden düşünülmesi gerekliliği ve nitelikleri üzerinde yeni düzenlemeler yapılmasının yararlı olacağı söylenebilir.

Araştırmanın amacı: Öğretmen adaylarının mizah tarzları ile kaygı ve öz-duyarlık düzeyleri arasındaki ilişinin belirlenmesi ve cinsiyet ile sınıf düzeyi değişkenleri açısından incelenmesidir.

Araştırmanın Yöntemi: Araştırmada öğretmen adaylarının mizah anlayışları ile kaygı ve öz-duyarlık düzeyleri aralarındaki ilişkinin incelenmesi için çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.  Araştırmanın örneklemi: Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesinde öğrenimine devam eden; Okul Öncesi öğretmenliği (295) Sınıf öğretmenliği (208), Rehberlik- Psikolojik danışma bölümü (301) Zihin Engelliler öğretmenliği bölümünde (204) okuyan; 824’ü kız-184’ü erkek toplam 1008 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada Öz-Duyarlık Ölçeği, Mizah Tarzları Ölçeği ve Durumluk-Süreklilik Kaygı Ölçeği kullanılmıştır.          

Araştırmanın Bulguları: Öz-Duyarlılık Ölçeği alt boyut puanları ile Mizah tarzları ölçeği (MTÖ) alt boyutları arasındaki çoklu regresyon sonuçlarına bakıldığında; katılımcı mizah (KM) alt boyutu puanı (R=,270; R2=,073;  p<,01), saldırgan mizah (SM)  (R=,206; R2=,043;  p<,01),  kendini yıkıcı mizah (KYM) (R=,233; R2=,054;  p<,01) ile düşük düzeyde; Kendini geliştirici mizahla (KGM) öz-yargılama ve izolasyon alt boyutları düşük düzeyde, diğer alt boyutlar orta düzeyde ilişki (R=,451; R2=,073;  p<,01) vermektedir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin olarak hesaplanan t değerleri incelendiğinde KM üzerinde; izolasyon ve öz-yargılama alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcılığa sahip olduğu; KGM üzerinde öz-sevecenlik, paylaşımların bilincinde olma, izolasyon ve aşırı özdeşleşme alt boyutlarının anlamlı yordayıcılığa sahip olduğu; SM üzerinde öz-sevecenlik, öz-yargılama, bilinçlilik ve aşırı özdeşleşme alt boyutlarının, YM üzerinde ise öz-yargılama ve paylaşımların bilincinde olma alt boyutlarının anlamlı yordayıcılığa sahip olduğu; diğer alt boyutların bağımlı değişken üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Kaygı ölçeği durumluk ve sürekli kaygı alt boyutu birlikte MTÖ katılımcı mizah alt boyutu (R=,304; R2=,092;  p<,01);  saldırgan mizah alt boyutu (R=,129; R2=,017;  p<,01) ve kendini yıkıcı mizah alt boyutu puanları (R=,134; R2=,018;  p<,01) ile düşük düzeyde; kendini geliştirici mizah alt boyutu (R=,430; R2=,185;  p<,01)  ile  orta düzeyde bir ilişki vermektedir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin olarak hesaplanan t değerleri incelendiğinde hem durumluk hem de sürekli kaygı alt boyutlarının; mizah tarzları ölçeği tüm alt boyutları üzerinde anlamlı yordayıcılığa sahip olduğu belirlenmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Sonuçlara bakıldığında; olumlu mizah tarzları (KM-KGM) ile öz-duyarlık ölçeğinin negatif alt boyutları (öz-yargılama, izolasyon ve aşırı özdeşleşme) arasında düşük düzeyde de olsa negatif ilişkiler görülmektedir. Olumsuz mizah tarzları (SM-KYM) ile öz-duyarlık ölçeği öz-sevecenlik, paylaşımların bilincinde olma ve bilinçlilik alt boyutları arasında da yine düşük düzeyde negatif ilişkiler görülmektedir. Kısaca öz-duyarlık ölçeğinin negatif alt boyutları ve olumsuz mizah tarzları; olumlu alt boyutları ile olumlu mizah tarzları azda olsa etkileşim göstermektedir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin olarak hesaplanan t değerleri incelendiğinde KM üzerinde; izolasyon ve öz-yargılama alt boyutlarının, KGM üzerinde; öz-sevecenlik, paylaşımların bilincinde olma, izolasyon ve aşırı özdeşleşme alt boyutlarının, SM üzerinde; öz-sevecenlik, öz-yargılama, bilinçlilik ve aşırı özdeşleşme alt boyutlarının, YM üzerinde ise öz-yargılama ve paylaşımların bilincinde olma alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcılığa sahip olduğu; diğer alt boyutların bağımlı değişken üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar öz-duyarlığın mizah tarzlarını etkileyebileceğini göstermektedir. Olumlu mizah tarzlarını kullanan kişilerin kendilerini değerlendirdiklerini, yargılayabildiklerini ama kendilerini değerli hissederek ve paylaşımlarında bilincinde olarak olumlu mizah tarzını tercih ettikleri söylenebilir. Araştırmada; Kaygı ölçeği durumluk ve sürekli kaygı alt boyutu birlikte Mizah tarzları ölçeği KM, SM VE KYM alt boyutu puanları ile düşük düzeyde; alt boyutu ile orta düzeyde bir ilişki vermektedir.  Kaygı ölçeği tüm alt boyutları birlikte MTÖ katılımcı mizah alt boyutu puanları toplam varyansının yaklaşık %9’unu, kendini geliştirici mizah %19’unu, saldırgan mizah ve  kendini yıkıcı mizah alt boyutu puanları toplam varyansının yaklaşık %2’sini  açıklamaktadır. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin olarak hesaplanan t değerleri incelendiğinde hem durumluk hem de sürekli kaygı alt boyutlarının; mizah tarzları ölçeği tüm alt boyutları üzerinde anlamlı bir yordayıcılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Başka deyişle, öğretmen adaylarının mizah tarzları ile kaygı durumları arasında etkileşim görülebilmektedir. Öğretmen adaylarının geleceklerine yönelik kaygı yaşamaları olasıdır.  Cinsiyet değişkenine bakıldığında;  grupların öz-yargılama alt boyutu ortalamaları arasındaki farklılık erkekler lehine anlamlı bulunurken, diğer alt boyutlar ve toplam puan için farklılıklar anlamlı bulunmamıştır. Araştırmada; grupların katılımcı mizah alt boyutu ortalamaları arasındaki farklılık kızlar lehine, saldırgan mizah ve kendini yıkıcı mizah ortalamaları arasındaki farklılık erkekler lehine anlamlı bulunurken, kendini geliştirici mizah alt boyutu için farklılıklar anlamlı bulunmamıştır. Örneklem grubunu oluşturan öğrencilerin Öz-Duyarlık, Mizah Tarzları ve Kaygı Ölçeği alt boyut ve toplam puanlarının sınıf değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılan bağımsız gruplar t testi sonucunda; grupların öz-duyarlık ölçeği puanları arasındaki farklılıklar anlamlı bulunmamıştır. Mizah Tarzları ölçeği katılımcı mizah alt boyutu ve kendini geliştirici mizah alt boyutu ortalamaları arasındaki farklılık 1.sınıflar lehine anlamlı bulunurken; durumluk kaygı alt boyutu ortalamaları arasındaki farklılık 4.sınıflar lehine anlamlı bulunurken sürekli kaygı alt boyutu için farklılıklar anlamlı bulunmamıştır. İleride yapılacak araştırmalarda öğretmen adaylarının kaygı düzeylerini azaltacak, öz-duyarlıklarının geliştirilmesi ve mizah tarzlarını geliştirmeye ilişkin programların hazırlanarak etkililiğini sınayacak deneysel çalışmaların yapılması önerilebilir.

Anahtar kelimeler: ögretmen adayı, mizah tarzı, öz-duyarlık, kaygı

900 Görüldü
2015 Sayı 59

Indexed By

 
#
Tamam