Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Tufan AYTAÇ
Öğretmenlerin Okul Yöneticilerinin Yetenek Yönetimi Liderliği Algısı ile Örgütsel Bağlılık Düzeyi Arasındaki İlişki
10.14689/ejer.2015.59.10

Problem Durumu: Okullarda liderliğin eksikliği ile ilgili küresel kaygılar, okul liderlerinin Yetenek Yönetimi (YY) becerilerinin geliştirilmesi ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Okulda yetenekli çalışanların belirlenmesi, okula çekilmesi, geliştirilmesi ve elde tutulması rekabetin ve farklılığın ön plana çıktığı eğitim alanında özellikle liderlerin YY becerilerinin geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Okulların nitelikli çalışanları (öğretmenleri ve yöneticileri) çekme, uygun pozisyonda kullanma, geliştirme, elde tutma ve yedekleme yeteneği, okul toplumu geleceğe doğru ilerlerken önemli bir liderlik sorun alanı olarak görülmektedir. Örgütsel bağlılık ve okul yöneticilerininin liderlik yaklaşımları (dönüşümcü, öğretim liderliği vb.) ile ilgili farklı değişkenler bağlamında yapılan araştırmaların sonuçları irdelendiğinde okul yöneticilerinin çeşitli liderlik davranışları sergilemeleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasında farklı ilişkiler bulunmuştur. Bu bağlamda araştırmanın problemini okul yöneticilerinin sergilediği YY liderlik davranışlarının öğretmenler tarafından nasıl algılandığının belirlenmesi ve bu davranışların öğretmenlerin örgütsel bağlılığı ile ilişkili olup olmadığının ortaya konulması oluşturmaktadır.

Araştırmanın Amacı: Bu araştırmanın amacı; Anadolu lisesi öğretmenlerinin algıladıkları okul yöneticilerinin YY liderliği ile örgütsel bağlılığı arasındaki ilişkiyi belirleyerek, örgütsel bağlılığın algılanan YY liderliği tarafından yordanma derecesini ortaya koymaktır. Bu amaçla aşağıdaki sorulara yanıt aranmıştır:

  1. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin YY liderliği ile örgütsel bağlılık düzeyleri algıları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?
  2. Öğretmenlerin okul yöneticilerinin YY liderliği (kişisel nitelikler, stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma, değerler boyutları) algıları örgütsel bağlılığın boyutlarının (duygusal, devam ve normatif) anlamlı bir yordayıcısı mıdır?

Araştırmanın Yöntemi: Öğretmenlerin algıladıkları okul yöneticilerinin YY liderliği ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin incelendiği bu çalışma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırmada okul yöneticilerinin YY liderlik düzeylerini belirleyebilmek için Davies ve Davies tarafından geliştirilen “Yetenek Yönetimi Liderlik Ölçeği (YYLÖ)” ve öğretmenlerin örgütsel bağlılık (ÖB) düzeylerini belirleyebilmek için ise Meyer ve Allen tarafından geliştirilen “ÖB Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizi için Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara ili Büyükşehir Belediyesine bağlı metropol ilçelerde yeralan Anadolu liselerinden seçkisiz olarak belirlenen 16 Anadolu lisesinde görev yapan 402 öğretmen oluşturmaktadır.

Araştırmanın Bulguları: Veriler analiz edildiğinde, YY liderliği ile ÖB arasında pozitif yönde, yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmektedir (r=0.80, p<.01). Öğretmenlerin duygusal bağlılığı ile YY liderliği boyutlarından başkalarıyla birlikte çalışma (r = .93, p < .01), değerler (r = .91, p < .01) ve kişisel nitelikler (r =.83, p < .01) arasında pozitif yüksek düzeyde ilişkiler bulunurken, duygusal bağlılık ile stratejik yetenek (r = .51, p < .01) arasında ise pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Devam bağlılığı ile stratejik yetenek boyutu arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmektedir (r = .33, p < .01).  Devam bağlılığı ile kişisel nitelikler (r =.16, p < .01), değerler (r =.17, p < .01)  ve başkalarıyla birlikte çalışma (r =.22, p < .01) boyutları arasında ise pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Normatif bağlılık ile stratejik yetenek boyutu arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .88, p < .01). Normatif bağlılık ile kişisel nitelikler (r =.53, p < .01), değerler (r =.48, p < .01)  ve başkalarıyla birlikte çalışma (r =.47, p < .01) boyutları arasında ise pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. YY liderliğinin kişisel nitelikler, stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma ve değerler boyutlarının birlikte devam bağlılığı ile anlamlı bir ilişki verdiği görülmektedir (R = .35, p < .01). Bu yordayıcı değişkenler, öğretmenlerin devam bağlılık algılarındaki toplam varyansın yaklaşık %12’sini açıklamaktadır. Stratejik yetenek (β = .33, p < .01) ve başkalarıyla birlikte çalışma (β = .30, p< .05) boyutları devam bağlılığını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Kişisel nitelikler (β = -.16, p > .05) ve değerler (β = -.13, p > .05) boyutları ise devam bağlılığının anlamlı yordayıcısı değildir. YY liderliğinin kişisel nitelikler, stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma ve değerler boyutlarının birlikte duygusal bağlılık ile anlamlı bir ilişki verdiği görülmektedir (β = .95, p < .01). Bu yordayıcı değişkenler, öğretmenlerin duygusal bağlılığı algılarındaki toplam varyansın yaklaşık %90’ını açıklamaktadır. Kişisel nitelikler (β = .07, p < .05), başkalarıyla birlikte çalışma (β = .58, p< .01) ve değerler (β = .32, p< .01) boyutları duygusal bağlılığı pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Stratejik yetenek (β = -.00, p > .05) boyutu ise, duygusal bağlılığın anlamlı yordayıcısı değildir. YY liderliğinin kişisel nitelikler, stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma ve değerler boyutlarının birlikte normatif bağlılığı ile anlamlı bir ilişki verdiği görülmektedir (R = .89, p < .01). Bu yordayıcı değişkenler, öğretmenlerin normatif bağlılık algılarındaki toplam varyansın yaklaşık %79’unu açıklamaktadır. Stratejik yetenek (β = .86, p < .01) normatif bağlılığı pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordamaktadır. Kişisel nitelikler (β = .07, p > .05), başkalarıyla birlikte çalışma (β = -.00, p > .05) ve değerler (β = -.02, p > .05) boyutları devam bağlılığının anlamlı yordayıcısı değildir. YY liderliğinin kişisel nitelikler, stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma ve değerler boyutlarının birlikte, öğretmenlerin örgütsel bağlılığı ile yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki verdiği görülmektedir (R=.85, p<.01). Bu yordayıcı değişkenler, öğretmenlerin örgütsel bağlılık algılarındaki toplam varyansın %72’sini açıklamaktadır. Standardize edilmiş regresyon katsayısına (β) göre yordayıcı değişkenlerin örgütsel bağlılık üzerindeki göreli önem sırası; stratejik yetenek, başkalarıyla birlikte çalışma, değerlerler ve kişisel niteliklerdir. Regresyon katsayılarının anlamlılığına ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde ise, stratejik yetenek ve başkalarıyla birlikte çalışma değişkenlerinin örgütsel bağlılık üzerinde önemli bir yordayıcı olduğu görülmektedir. Regresyon analizi sonuçlarına göre öğretmenlerin örgütsel bağlılığının yordanmasına ilişkin regresyon eşitliği (matematiksel model) şöyledir: ÖB= 0.64+0.44 Stratejik yetenek+ 0.31 Başkalarıyla birlikte çalışma+ 0.05 Değerler+-0.01 Kişisel nitelikler.

Araştırmanın Sonuçları ve Önerileri: YY liderliği ile ÖB’nin tüm boyutları arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu gözlenmiştir. Öğretmenlerin algıladıkları okul yöneticilerinin YY liderliğinin onların örgütsel bağlılığını yordayan önemli bir değişken olduğu belirlenmiştir. Algılanan okul yöneticilerinin YY liderliğinin stratejik yetenek ve başkalarıyla birlikte çalışma boyutlarının örgütsel bağlılığı etkileyen en önemli yordayıcılar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin YY liderliği konusunda bilinçlendirilmeleri ve eğitilmeleri, özellikle öğretmenlerin örgütsel bağlılığını yükseltme açısından önemli görülmektedir. Bu araştırmanın sonuçları bağlamında YY liderlik yaklaşımı konusunda bir farkındalık yaratılması ve bu konuda yöneticilerin ve öğretmenlerin görüşlerinin farklı değişkenler bağlamında belirlenmesine yönelik nicel ve nitel araştırmalar yapılması önerilebilir. Özel öğretim kurumlarında YY liderlik yaklaşımı ile örgütsel bağlılık gibi farklı değişkenler kullanılarak araştırmalar yapılabilir.

Anahtar Sözcükler: Yetenek Yönetimi  Liderliği, Örgütsel Bağlılık, Öğretmen.

856 Görüldü
2015 Sayı 59

Indexed By

 
#
Tamam