Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Yagmur AMANVERMEZ, Serife Gonca ZEREN, Seher Merve ERUS, Arzu BUYRUK GENC
Çevrimiçi Süpervizyon ve Akran Süpervizyonu: Psikolojik Danışmanların Deneyimleri
10.14689/ejer.2020.86.12

Problem Durumu: Son yıllarda çevrimiçi (online) iletişim araçlarını kullanarak yapılan psikolojik danışma, süpervizyon, akran süpervizyonu ve konsültasyon gibi hizmetler artmıştır. Bu artışla beraber internet üzerinden sağlanan hizmetlerin etkililiğine dair araştırma soruları gündeme gelmektedir. Alanyazındaki araştırmalar çoğunlukla yüz yüze süpervizyonun ve akran süpervizyonun etkililiğini incelemektedir. Bundan dolayı çevrimiçi süpervizyon ve akran süpervizyon süreçleriyle ilgili detaylı bilgilere ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir. 

Araştırmanın Amacı: Bu çalışmada, çevrimiçi süpervizyon ve akran süpervizyonuna dair psikolojik danışmanların deneyimlerini ve görüşlerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla şu sorulara cevap aranmıştır: (1) Psikolojik danışmanların aldıkları süpervizyona ilişkin görüşleri nelerdir? (2) Psikolojik danışmanların katıldıkları akran süpervizyonu konusundaki görüşleri nelerdir? (3) Psikolojik danışmanların süpervizyon ve akran süpervizyonunun çevrimiçi ortamda yürütülmesine yönelik görüşleri nelerdir?

Araştırmanın Yöntemi: Bu çalışma, durum çalışması deseninde tasarlanmış, nitel bir araştırmadır. Derinlemesine incelenmeye çalışılan durumlar, çevrimiçi süpervizyon ve akran süpervizyonu deneyimleridir. Araştırmaya çevrimiçi psikolojik danışma, süpervizyon ve akran süpervizyonu deneyimi yaşamış altı psikolojik danışman katılmıştır. Psikolojik danışmanlar Rehberlik ve Psikolojik Danışma alanında lisans eğitimlerini tamamlamış ve yüksek lisans eğitimlerine devam eden psikolojik danışmanlardır. Bu çalışmadaki süpervizör ise İstanbul’da bir devlet üniversitesinde Rehberlik ve Psikolojik Danışma alanında öğretim üyesi olarak çalışan, bireyle psikolojik danışma uygulamaları ve süpervizyon konusunda deneyimli bir profesyoneldir. Araştırmanın verileri, araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşme formuna verilen cevaplar e-posta aracılığıyla psikolojik danışmanlardan toplanmış ve daha sonra psikolojik danışmanlarla odak grup görüşmesi yapılmıştır. Yazılı dokümanlar ve ses kayıtları türünde toplanan veriler, tematik analiz kullanılarak incelenmiştir. Veriler çözümlenirken, analiz birimi olarak cümleler ve sözcük öbekleri seçilmiştir.

Araştırma Bulguları: Bu çalışmada ilk araştırma sorusu, psikolojik danışmanların süpervizyon deneyimlerine yönelik görüşlerini anlamaya yöneliktir. Bu konudaki bulgular, süpervizörün rolü, süpervizyon süreci, süpervizörden geribildirim almakla ilgili konular, psikolojik danışman ve danışan sayısı olmak üzere dört alt tema altında ortaya konulmuştur. Süpervizörün özellikleri teması altında, süpervizörün öğretmen ve psikolojik danışman rolünün, destekleyici, cesaretlendirici ve deneyimli olmasının, kontrol ve otorite sağlamasının psikolojik danışmanlar tarafından önemli görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, süpervizyon sürecinde etik konuların tartışılmasının etkili olduğu, mesleki doyumu arttırdığı,  grup süpervizyonunda süpervizörden geri bildirim almanın ve akranlara geri bildirim vermenin önemi ortaya konmuştur. Bir diğer bulgu ise grup süpervizyonu için altı kişinin fazla olduğu görüşünün, psikolojik danışmanlar tarafından vurgulanmasıdır.

Bu çalışmanın ikinci araştırma sorusu, akran süpervizyonu deneyimine yöneliktir. Elde edilen bulgulara göre, akranların etkisi, mesleki gelişim ve akran süpervizyonuna ilişkin olumsuz görüşler olmak üzere üç alt tema oluşmuştur. Psikolojik danışmanlar, akranların birbirlerine destek vermesinin ve benzer yaşantılara sahip olduklarını fark etmelerinin, geri bildirim verme ve almanın ve ayrıca farklı cinsiyetteki psikolojik danışmanların görüşlerini dinlemenin bu süreçte kolaylaştırıcı olduğu görüşündedirler. Ayrıca öğrenme sürecine katkı sağlaması ve farklı vakaları dinleme ve çözüm bulma açsından mesleki gelişimi desteklediği yönünde görüşler ifade edilmiştir. Psikolojik danışmanlar, süpervizörün olmaması yüzünden yaşadıkları otorite ve yönlendirme eksikliğini akran süpervizyonun olumsuzluğu olarak belirtmiştir.

Üçüncü araştırma sorusu, süpervizyonun ve akran süpervizyonunun çevrimiçi ortamda yürütülmesine yönelik psikolojik danışmanların görüşlerinin neler olduğudur. Bu bağlamda çevrimiçi ortamın güçlü yönleri ve çevrimiçi ortamın güçlükleri şeklinde iki alt tema ortaya çıkmıştır. Zaman ve mekanın etkili kullanılması çevrimiçi ortamın güçlü yönünü oluştururken, teknolojiden kaynaklı engeller ve çevrimiçi ortamda dikkat dağıtıcı unsurların varlığı çevrimiçi ortamın güçlükleri olarak ortaya konmuştur.

Araştırmanın Sonuçları ve Öneriler: Çalışmanın sonucunda psikolojik danışmanlar, süpervizyon sürecinde süpervizörün farklı rollerinin psikolojik danışmanların mesleki gelişimlerine katkı sağladığını, süpervizyonun grup ortamında yürütülmesinin hem zorluklarının hem de avantajlarının olduğunu, danışan ve psikolojik danışman sayısının süpervizyonun verimliliğini etkilediğini düşünmektedirler. Akran süpervizyonu ile ilgili olarak da, akranların birbirlerini etkiledikleri, mesleki gelişimlerini destekledikleri ve süpervizörün eksikliğinin bu süreçte dikkatlerini çektiği sonucuna ulaşılmıştır. Süpervizyon ve akran süpervizyonunun çevrimiçi ortamdan yürütülmesinin psikolojik danışmanlar için olumlu bir deneyim olarak görüldüğü ve bununla birlikte çevrimiçi psikolojik danışmada bazı engeller yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular düşünüldüğünde, çevrimiçi süpervizyon ve akran süpervizyonunun, gelişen teknolojiyle güncellenerek, psikolojik danışma ve rehberlik programlarında yer alması önerilebilir. Psikolojik danışmanlar ve süpervizörler, çevrimiçi ortamda yürütülen süpervizyon ya da akran süpervizyonunun sınırlı yönlerinin farkında olmalıdırlar. Psikolojik danışmanlar bu dezavantajlı durumları azaltmak veya hiç yaşamamak için hem teknolojik hem de stratejik bazı önlemler almalıdırlar. Bu önlemler, İnternetin yavaş olduğu veya teknolojik araçlarda yaşanan problemlerin kurulan iletişimi sekteye uğrattığı durumlarda, psikolojik danışmanların bir yedek plana sahip olmaları şeklinde olabilir. Çevrimiçi yürütülen süpervizyon ve akran süpervizyonu gibi uygulamalarda geribildirimlerin yeterince açık ve anlaşılır olmaması sorunu doğabilmektedir. Buna karşılık oturumlarda geribildirimlerin açıklığının ve anlaşılırlığının kontrol edilmesi önemlidir. Süpervizörler psikolojik danışmanların çevrimiçi oturumlara uygun olup olmadıklarını değerlendirebilir. Bu konu hem psikolojik danışmanın İnternet araçlarını kullanmadaki bilgisi ve yeterliliği, hem de psikolojik danışmanın çevrimiçi iletişimde kendisini ne kadar rahat hissettiği ve kendisini ne kadar açabildiği gibi birtakım değerlendirmelerin yapılmasını gerektirir. Bu çalışma, süpervizyon ve akran süpervizyonunun etkileri hakkında ipuçları verse de deneysel bir çalışma değildir. Gelecekte farklı özelliklere sahip psikolojik danışmanlarla derinlemesine görüşmelerin yapılması, farklı modellere ya da kuramsal yaklaşımlara dayalı süpervizyon süreçlerine yönelik yeni araştırmaların planlanması da önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Grup süpervizyonu, akran süpervizyonu, online süpervizyon, online akran süpervizyonu.

441 Görüldü
2020 Sayı 86

Indexed By

 
#
Tamam