Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Ragip TERZI, Ahmet GOCEN, Ahmet KAYA
Okul Bağlamında Güven Oluşturmada Ruhsal Liderlik
10.14689/ejer.2020.86.7

Problem Durumu: Ruhsallık, insanların aşkın bilgi ve anlam inşa ettiği yollardan biridir. Ruhsallık olgusu metafizik hislerin yanı sıra insanların duygusal, rasyonel veya bilişsel, bilinçdışı ve sembolik alanlarını içerir. Bu açıdan insan yaşamındaki ruhsallığın göz ardı edilmesi, insan içsel benliğini, kişisel ve toplumsal dönüşümünü göz ardı etmek anlamına gelebilir. Son yıllarda ruhsallığın önemi ve kişilere etkisi öğretmen ve okul açısından tartışılmaya başlanmıştır. Eğitim örgütlerinde ruhsallığın ve içsel motivasyon kaynaklarının yönünü araştıran çalışmaların sayısı giderek de artmaktadır. Bu kapsamda incelenen alanların başında işyeri ruhsallığı, ruhsal liderlik, anlamlı iş ortamı gelmektedir. Bu konular iş ortamında önemli kabul edilen aidiyet, güven, üretkenlik vb. gibi çıktılar üzerinde belirgin etkilere sahip olabilir.

Türk eğitim sistemi yönetim felsefesi açısından bakıldığında “insani yaşat ki devlet yaşasın” ilkesi aidiyet, güven, üretkenlik vb. çıktılara yönelik önemli bir mesaj içermektedir. Bu mesaj toplum ve devlet arasındaki ruhsal bağ ve paylaşılmış güvene işaret ederken araştırmacılar için ruhsallık, liderlik ve güven kavramları konusundaki çalışmaları da gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada bu durumdan hareketle ruhsal liderliğin örgütsel güven üzerinde yordayıcı bir etkisinin olduğu hipoteziyle yola çıkılmıştır. Çalışmada katılımcı görüşlerine göre ruhsal liderliğin/boyutlarının örgütsel güveni ne düzeyde yordadığı cevaplanmaya çalışılmıştır.

Araştırmanın Amacı: Bu çalışmada ise öğretmenlerin algıları doğrultusunda “ruhsal liderlik” ve önemli bir örgütsel değer olan “güven” arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nitekim liderlerin kendi değerleri ışığındaki kararları örgütsel yapıyı etkileyen en belirgin unsurların başında gelmektedir.

Araştırmanın Yöntemi: Çalışmaya 2016-2017 öğretim yılında Şanlıurfa’da görev yapan 343 öğretmen katılmıştır. Katılımcı öğretmenler Şanlıurfa ilindeki okullardan uygun örnekleme göre seçilmiştir. Çalışmada veri toplamak için kişisel bilgi formu ve iki ölçekten faydalanılmıştır. Fry vd. (2007) tarafından geliştirilen Ruhsal Liderlik ölçeği öğretmenlerin ruhsal liderlik algılarını ölçmek içim kullanılmıştır. Güven olgusuna ilişkin algıları ölçmek için de Daboval, Comish, Swindle ve Gaster’in (1994) geliştirdiği ve Kamer’in (2001) Türkçe’ye uyarladığı ve Yılmaz (2005) tarafından Türkçeye yeniden adapte edilen Örgütsel Güven Ölçeği kullanılmıştır. Ruhsal Liderlik Ölçeği 9 boyuttan oluşmakta olup boyutlar sırasıyla Vizyon, Umut/Çaba, Özveri/ Fedakârlık Sevgisi, Anlam, Üyelik- Aitlik, Ruhsal Yaşam, Kurumsal Bağlılık, Verimlilik, Yaşamsal Memnuniyet şeklinde sırlanabilir. Örgütsel Güven Ölçeği 4 boyutu ile Çalışanlara Duyarlılık, Yöneticiye Güven, Yeniliğe Açıklık ve İletişim Ortamı alt boyutlarından oluşmaktadır. Ruhsal Liderlik ve Örgütsel Güven arasındaki ilişkiyi incelemeden önce araştırmacılar ilk önce AMOS üzerinden CFA ile tüm ölçek ve boyutları analiz etmiş ve sonrasında mevcut veriler ışığında çoklu doğrusal regresyon analizine ilişkin varsayımları kontrol etmiştir, çalışmadakiveri setlerinin tüm varsayımları karşıladığı SPSS 20.0 programı doğrulanmıştır (Örn, Normallik, doğrusallık, eşvaryanslılık vb). Çalışmada Örgütsel Güven bir boyut olarak ele alınırken, CFA sonrası Ruhsal Liderlik; diğergâmlık, vizyon, umut/inanç, üyelik, örgütsel bağlılık ve verimlilik şeklinde 6 boyut olarak ele alınmıştır.

Araştırmanın Bulguları: Çalışma sonucunda ruhsal liderlik ve örgütsel güven arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmenlerin Ruhsal Liderlik algıları Örgütsel Güven’in %64’ünü açıklamakta olup Ruhsal Liderliğin “Özveri/ Fedakârlık Sevgisi, Umut/Çaba ve Kurumsal Bağlılık” boyutları örgütsel güven üzerinde anlamlı etkiye sahiptir. Çalışmadaki verilerin bulgularına dayanarak, bu çalışma örgütsel güvenin ruhsal liderlik boyutları ile düşük ve yüksek düzeyler arasında değişen anlamlı korelasyonlara ve ilişkilere sahip olduğunu göstermiştir.

Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Esfahani ve Sedaghat (2015) da Fry'ın bazı ruhsal liderlik boyutları ve örgütsel güven arasında da anlamlı korelasyonlar bulmuştur. Reave (2005) ruhsal değerlerin ve uygulamaların güven olgusunu doğrudan etkilediğini özetlemiştir. Bu açıdan bakıldığında, ruhsallık olgusu örgütsel güven açısından önemli bir kavram olarak düşünülebilir. Jurkiewicz ve Giacalone (2004) güvenin, iş ilişkileri için gerekli olduğunu vurgularken güvenin hissedildiği kurumların diğerlerine göre daha üretken, azaltılmış politik davranışlar, daha işbirlikçi ve destekleyici iş ortamı sunduğunu belirtmiştir. Alanyazın genellikle ruhsal liderlik ve örgütsel güven arasındaki ilişkiyi destekler sonuçlar sunmaktadır. Ruhsal liderlik ve güven arasındaki anlamlı bir ilişki olduğunu ifade eden Taboli ve Abdollahzadeh (2016) yöneticilerin ruhsal liderlik yönetim stillerinin yönetici ve personel arasında karşılıklı güvene neden olduğunu belirtmiştir. Buna ek olarak, Barekat ve Sabbaghi (2017) genel olarak Ruhsal Liderlik ve Örgütsel Güven arasında orta seviyede anlamlı bir ilişki bulmuştur. Rego ve Cunha (2007) işyerinde ve çalışanlar arasındaki güveni yeniden inşa etmenin bir yolu olarak işyeri ruhsallığından bahsetmişlerdir. Eğitim kurumlarının çalışmalarında ve öğretmenler arası etkileşimlerinde güvenilir bir ilişki kurmaları için sağlıklı bir ruhsal liderlik stilini takip etmeleri gerekli olabilir.

Anahtar Kelimeler: Örgütsel güven, ruhsal liderlik, okullar, öğretmenler, yöneticiler.

398 Görüldü
2020 Sayı 86

Indexed By

 
#
Tamam