Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Sinem Evin AKBAY, Ayca DELIBALTA
Üniversite Öğrencilerinde Akademik Risk Alma Davranışı: Akademik Erteleme, Akademik Kontrol Odağı ve Akademik Mükemmeliyetçilik
10.14689/ejer.2020.89.8

Problem Durumu ve Araştırmanın Amacı:21. yy.da eğitim, modern toplumlarda bireylerin kendilerini geliştirebilmeleri ve toplum içinde nitelikli bireyler olarak var olabilmeleri için önemli bir araçtır. Eğitim bireylere atılgan, sorumluluk sahibi ve realist düşünebilen kişiler olmaları yolunda destek sağlarken, nitelikli eğitim yaşantısı akademik başarıyı da beraberinde getirir. Toplumun ileriye ivme kazanmasında tek başına yeterli olarak görülmese de akademik başarı eğitim kurumlarının en temel hedefleri arasındadır. Akademik başarı ile ilişkili olduğu düşünülen birçok değişken bulunmaktadır. Eğitim yaşantıları sonucu elde edilmesi planlanan kazanımlar değerlendirildiğinde bir takım belirsizliklerin varlığından söz etmememiz mümkün olamaz. Bu belirsizlikler karşısında kişilerin aldığı pozisyonun onların başarıları üzerinde rol oynayacağını söyleyebiliriz. Bu bağlamda akademik başarıya kişileri götürecek değişkenlerden biri olarak risk almanın önemine vurgu yapılabilir. Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencilerinin akademik başarıları üzerinde önemli bir yer sahibi olduğu düşünülen akademik risk alma davranışlarını akademik erteleme, akademik kontrol odağı ve akademik mükemmeliyetçiliğin ne derecede yordadığını incelemektir.

Araştırmanın Yöntemi: Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin akademik risk alma davranışlarını akademik erteleme, akademik kontrol odağı ve akademik mükemmeliyetçiliğin ne derecede yordadığını incelemek amacıyla yapılan, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. İki ya da daha fazla sayıdaki değişken arasında birlikte değişimin varlığını ve derecesini belirlemeyi amaçlayan çalışmalar ilişkisel tarama modeli araştırmalardır (Kuzu, 2005).

Katılımcılar: Bu araştırmanın çalışma grubunu, Türkiye’nin Güney bölgesinde yer alan bir Üniversitenin 2018-2019 bahar döneminde 4 büyük fakültesinde (Eğitim Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İİBF ve Mühendislik Fakültesi) öğrenim görmekte olan 507 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrencilerin 351’i kadın (%69,2), 154’ü erkektir (%30,4). İki öğrenci cinsiyetini belirtmemiştir. Katılımcıların yaş aralığı 18 ile 33 arasında değişmekte olup, ortalaması 20,73’tür (SS=1,84). Bununla birlikte katılımcıların 151’i birinci sınıf (%29,8), 123’ü ikinci sınıf (%24,3), 171’i 3. sınıf (%33,7) ve 60’ı da 4. sınıf (%11,8) öğrencilerinden oluşmaktadır. Yine iki öğrenci sınıf düzeyini belirtmemişlerdir. Çalışma gurubunun belirlenmesinde kolay ulaşılabileni örnekleme yöntemi kullanılmıştır.

Araştırmanın Bulguları: Çalışma grubunu oluşturan 507 üniversite öğrencisi için akademik risk alma değişkeni (yordanan) ile akademik erteleme, akademik kontrol odağı ve akademik mükemmeliyetçilik değişkenleri (yordayıcı) arasındaki Pearson korelasyon katsayıları incelendiğinde, örneklemin akademik risk alma düzeyleri ile akademik erteleme (r =-.36, p<.001), akademik dışsal kontrol odağı (r =-.32, p<.001) ve akademik mükemmeliyetçilik (r =-.26, p<.001)  düzeyleri arasında negatif yönde manidar bir ilişki bulunmuştur. Bu sonuca göre, üniversite öğrencilerinin akademik erteleme düzeyleri düştükçe, akademik alandaki dışsal kontrol odağı eğilimleri azaldıkça ve akademik anlamda daha az mükemmeliyetçi tutum içerisine girdikçe akademik anlamda risk alma seviyeleri de artmaktadır. Akademik risk alma ile akademik içsel kontrol odağı arasında ise (r =.18, p<.001) pozitif yönde manidar bir ilişkiye rastlanılmıştır. Bu bulgu ise üniversite öğrencilerinin akademik alandaki içsel kontrol odaklı hareket etme eğilimlerinin artmasının onların akademik risk alma eğilimlerini arttıracağını ortaya koymaktadır. 

Bağımsız değişkenlerin birbirleri ile olan ilişkilerine bakıldığında ise; akademik erteleme ile akademik içsel kontrol arasında (r =-.11, p<.001) negatif yönde, akademik dışsal kontrol arasında (r =.28, p<.001) pozitif yönde bir ilişki olduğu buna karşın akademik mükemmeliyetçilikle arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı (r =.02, p>.001) görülmüştür. Akademik içsel kontrol ile akademik dışsal kontrol arasında (r =-.29, p<.001) negatif yönde, akademik mükemmeliyetçilik arasında ise (r =.11, p<.001) pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulgusu elde edilmiştir. Son olarak akademik dışsal kontrol odağı ile akademik mükemmeliyetçilik arasında (r =.32, p<.001) arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu söylenebilir.

Üniversite öğrencilerinde akademik risk almanın yordayıcıları olduğu düşünülen akademik erteleme, akademik kontrol odağı ve akademik mükemmeliyetçilik değişkenlerine ilişkin aşamalı regresyon analizi sonuçlarına göre, standardize edilmiş regresyon katsayıları (β) dikkate alındığında, sırasıyla akademik erteleme (β=-.32), akademik dışsal kontrol odağı (β=-.11), akademik mükemmeliyetçilik (β=.24) ve akademik içsel kontrol odağının (β =.14) akademik risk alma davranışını anlamlı bir şekilde yordadığı görülmektedir (F(4-506) =38.74, p< .001). Bu bulgular temelinde, üniversite öğrencilerinin akademik risk alma davranışlarını en güçlü düzeyde yordayan değişken olan akademik erteleme tek başına toplam varyansın %13’ünü açıklamaktadır. Akademik erteleme, akademik dışsal kontrol odağı ile birlikte toplam varyansın %18’ini açıklamaktadır. Akademik erteleme, akademik dışsal kontrol odağı, akademik mükemmeliyetçilik birlikte toplam varyansın %22’sinin açıklarken bu değişkenler akademik içsel kontrolün eklenmesiyle tüm değişkenler ortak olarak akademik risk alma puanlarını %24’ünü açıklamaktadırlar (R=0,49, R2 =0,24).

Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak akademik risk alma davranışı ile akademik erteleme ve akademik mükemmeliyetçilik arasında negatif bir ilişki bulunmaktadır. Yani bireylerin akademik risk alma davranışını sergileyebilmeleri için akademik mükemmeliyetçilik ve akademik erteleme davranışlarından uzak olmaları gerekmektedir. Bu davranışların temelinde başarı odağı olduğu düşünüldüğünde akademik ortamda başarmaya veya başarmamaya odaklanmadan yalnızca yeni bir şey deneme isteği ile hareket eden bireylerin daha fazla akademik risk alma davranışı sergileyebilecekleri öngörülmektedir. Ek olarak dışsal kontrol odağı ile akademik risk alma arasında negatif ilişki olduğu gözlemlenirken, içsel akademik kontrol odağı ile akademik risk alma arasında pozitif ilişki gözlemlenmektedir. Açıklamak gerekirse dışarıdan gelecek olan takdir ve ödül bireylerin akademik ortamda risk almalarının önündeki önemli bir engeldir. Diğer bir taraftan birey kendi değerlendirmesini kendisi yaptığında daha fazla cesaretli olabilmekte ve daha çok risk alabilmekte olduğu düşünülmektedir. Dolayısıyla akademik kontrol odağına bakıldığında dışsal kontrol odağına sahip bireylerin daha az akademik risk alma davranışı gerçekleştirmesi, içsel kontrol odağına sahip bireylerin ise daha fazla akademik risk alma davranışı gerçekleştirmesi olası görülmektedir. Bu araştırmanın sonuçlarına göre şu önerilerde bulunulabilir; öğrencilerin akademik risk alma davranışlarını artırmak amacıyla öğrencilerin akademik erteleme davranışlarını azaltmak için psikolojik danışma grupları açılabilir veya okullarda mülakatlar düzenlenebilir. Bunun dışında, öğretmenler bu araştırmadan öğrencilerine akademik risk almanın engelleri arkasındaki nedenleri anlamak için yararlanabilir ve öğrencilerine sınıf ortamında akademik risk almayı artırmada yardımcı olabilirler. Öğrencilere iç kontrol odaklı bir bakış açısı sağlamak için eğitim-öğretim faaliyetleri ve işleyişi yeniden gözden geçirilebilir. Akademik erteleme davranışlarını azaltma, akademik mükemmeliyetçiliği sağlıklı bir boyutta deneyimleyebilmeleri için rehberlik uygulamaları, çalıştaylar veya mülakatlar planlanabilir.

Anahtar Kelimeler:akademik risk alma, akademik erteleme, akademik kontrol odağı, akademik mükemmeliyetçilik.

142 Görüldü
2020 Sayı 89

Indexed By

 
#
Tamam