Eurasian Journal of Educational Research

Print ISSN: 1302-597X & e-ISSN: 2528-8911
Aslihan ERMAN ASLANOGLU, Ismail KARAKAYA, Mehmet SATA
Üniversite Öğrencilerinin Öz ve Akran Puanlama Sürecinde Puanlama Davranışlarının Many Facet Rasch Modeli ile İncelenmesi
10.14689/ejer.2020.89.2

Problem Durumu: Yükseköğretimin temel amacının, öğrencileri, kendi mesleki uygulamaları üzerinde eleştirel düşünen, problem çözen, yansıtıcı uygulayıcılar haline getirmelerine destek vermeye yöneldiği açıktır (Falchikov & Goldfinch, 2000; Kwan & Leung, 1996).  Bireylerin bu becerileri kazanması ve geliştirmesi öğretim programlarının da odak noktası haline gelmiştir. Dolayısıyla öğretim programlarının belirtilen bu becerileri izlemesi ve değerlendirmesi söz konusudur. Bu amaç için uygulanan klasik ölçme araçları sözü edilen özelliklerin ölçülmesinde yetersiz kalmaktadır. Bu yeni anlayış öğrenme sürecinin de değerlendirilmeye öğrencilerin katılmasını önemli görmektedir. Bu durum ise yeni değerlendirme yaklaşımlarının kullanılmasını ön plana çıkarmıştır (Bushell, 2006; Dochy, 2001; Falchikov ve Goldfinch, 2000). Öğrencilerin öğrenmelerinde, sorumluluklarını almaları için öz değerlendirme ve akran değerlendirme önemli değerlendirme yaklaşımları olarak görülmekte ve bu değerlendirmelerin kullanılarak öğrencilerin öğretime aktif olarak katılmalarının teşvik edilmesi önerilmektedir. Öğretimde öz ve akran değerlendirmelerinin kullanılması önemi yadsınamayacak bir yarar sağlamaktadır. Çünkü değerlendiricilerin sayısı arttıkça, öğrenciye ilişkin daha fazla resim elde ederek onu çok yönlü tanımak mümkün olabilecektir. Başka bir deyişle öğrenciler, tek bir öğretim elemanının klasik değerlendirme yöntemlerinden daha fazla değerlendirebileceği ölçüde, yaptıkları çalışmaların kalitesi hakkında çok yönlü bir geribildirime sahip olurlar (Millar, 2003).  Öğretim sürecinde öz ve akran değerlendirme yöntemleri kullanıldığında en önemli sorun, bu kaynaklardan elde edilen puanların güvenirliği ve bu puanlara dayalı yapılan çıkarımların geçerliği olarak görülmektedir (Donnon, Mcllwrick ve Wololoschuk, 2013). Öğrencinin performansını etkileyen puanlayıcı kaynaklı faktörler puanlayıcı davranışları olarak adlandırılmaktadır (Farrokhi, Esfandiari ve Vaez Dalili, 2011).   Bu bağlamda mevcut çalışmanın problem durumu, öz ve akran değerlendirmede hangi puanlayıcı davranışlarının ortaya çıktığı şeklinde belirlenmiştir.

Araştırmanın Amacı:Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin öz ve akran puanlama sürecinde hangi puanlayıcı davranışlarını sergilediklerini çok yüzeyli Rasch ölçme modeli aracılığıyla belirlemektir.

Araştırmanın Yöntemi:Araştırma öğretmen adaylarının hazırlamış oldukları araştırma önerilerinin puanlanması sürecinde göstermiş oldukları puanlayıcı davranışlarının ortaya çıkarılmasını hedeflediği için var olan bir durumun betimlenmesinden dolayı betimsel türden bir nicel araştırma özelliği göstermektedir. Araştırmanın katılımcıları 2017-2018 eğitim ve öğretim yılında Ankara ilindeki bir vakıf üniversitenin eğitim fakültesi Rehberlik ve psikolojik danışmanlık programında yer alan bilimsel araştırma yöntemleri dersini alan öğrenciler arasından, çalışma kapsamında gönüllü olarak katılan 58 kişiden oluşmaktadır. Araştırma kapsamındaki veriler, araştırmacılar tarafından geliştirilen analitik dereceli puanlama anahtarı (ADPA) ile toplanmıştır. ADPA, herhangi bir bilimsel araştırma önerisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Öncelikle taslak olarak geliştirilen ölçme aracına yönelik olarak uzman görüşleri alınmıştır. Görüş ve öneriler doğrultusunda ölçme aracının son şekli verilmiştir. Buna göre, ölçme aracının ölçütleri; problem durumunun belirlenmesi, yöntem, bulgular ve sonuç/yorum olarak belirlenmiştir. ADPA’nın her bir ölçütü dörtlü bir derecelendirme (oldukça yetersiz “0”, oldukça yeterli “3” ) kullanılarak puanlanmıştır. ADPA’dan elde edilen ölçümlerin geçerliği için AFA’i güvenirliği için ise McDonald ω katsayısı kullanılmıştır.  Araştırmadaki verilerin analizinde; çok yüzeyli Rasch ölçme modeli kullanılmıştır. Analizler FACETS palet programı kullanılarak yapılmıştır. Analizinin bazı varsayımları bulunmaktadır. Bu varsayımların karşılanması analiz sonuçlarına dayalı yapılan çıkarımların geçerliğine hizmet etmektedir. İlk varsayım olarak tek boyutluluk incelenmiş olup veri toplama araçları kısmında ölçme aracının tek boyutluluğa sahip olduğu görülmüştür. Tek boyutluluğun sağlanması yerel bağımsızlığın da karşılandığının bir göstergesi olarak ele alınmış olup yerel bağımsızlık için herhangi bir işlem yapılmamıştır. Son olarak model veri uyumu incelenmiştir. Model veri uyumu için ±2 aralığının dışında kalan standartlaştırılmış artık değerlerin sayısı toplam gözlem sayısının %5’inden fazla olmaması ve ±3 aralığının dışında kalan standartlaştırılmış artık değerlerin de toplam veri sayısının %1’inden fazla olmaması gerektiği belirtilmiştir (Linacre, 2017). Bu çalışmada toplam gözlem sayısı 2784 (58 x 12 x 4) olup, ±2 aralığının dışında kalan standartlaştırılmış artık değerlerin sayısı 116 (%4.17) ve ±3 aralığının dışında kalan standartlaştırılmış artık değerlerin sayısı ise 28 (%1.ff01) olduğundan mevcut çalışma için model veri uyumunun sağlandığı görülmektedir.

Araştırmanın Bulguları: Araştırma kapsamında elde edilen bulgular incelendiğinde, kadın ve erkek puanlayıcıların benzer katılık ve cömertlik düzeylerine sahip oldukları bulunmuştur. Diğer yandan puanlayıcıların öz puanlamalarda daha cömert davranış sergiledikleri gözlemlenirken, akranlarını değerlendirme sürecinde ise daha katı davranış sergiledikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca puanlayıcıların öz değerlendirmelerinin standart hatalarının akran puanlamalarına göre daha yüksek çıktığı bundan dolayı öz değerlendirmelerin güvenirliğinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Puanlayıcıların grup düzeyinde merkeze yönelim davranışı sergilemedikleri fakat bireysel düzeyde 18 puanlayıcının merkeze yönelim davranışı sergilediği tespit edilmiştir. Diğer bir puanlayıcı davranışı olan farklılaşan katılık ve cömertlik durumları incelendiğinde, 696 olası etkileşiminin 69 tanesinin (%9.91) istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Grup çalışmalarının değerlendirilmesinde ortaya çıkan 69 bireysel anlamlı etkileşimin t-değerlerinin işaretine göre farklılaşan puanlayıcı katılığı ve cömertliği davranışı belirlenmektedir. Bu bağlamda mevcut çalışmada 69 anlamlı etkileşimden 14 tanesinin farklılaşan puanlayıcı katılığı olduğu 55 tanesinin ise farklılaşan puanlayıcı cömertliği olduğu belirlenmiştir.

Araştırmanın Sonuç ve Önerileri: Araştırmada; puanlayıcıların cinsiyetlerine göre puanlamada katılık veya cömertlik davranışları anlamlı farklılık sergilememektedir. Bireysel olarak puanlayıcılardan 14’ü katılık ve cömertlik davranışı sergilemesi bu puanlayıcıların hem kadın hem de erkeklerden oluştuğunu göstermektedir. Bu nedenle katılık ve cömertliğe ilişkin puanlayıcı eğitim sürecinde her iki cinsiyet grubuna yönelik puanlama eğitimine alınması önerilebilir. Ayrıca puanlama sürecinde öz ve akran puanlayıcı türüne göre katılık ve cömertlikte farklılaşan davranışı gösterdikleri görülmüştür. Bu ise bireylerin kendi performanslarını veya akranların performanslarını değerlendirirken farklı davrandıklarını göstermektedir.  Bu durum, puanlayıcıların daha objektif davranabilmesi için öz ve akran değerlendirme eğitimine yönelik çalışmalara daha fazla önem verilmesi gerektiğini göstermektedir. Özellikle öz puanlamalara yönelik, bir program dâhilinde çalışmalar yürütülebilir. Araştırmada grup bazında olmasa da bireysel bazda merkeze yönelme davranışı görülmüştür. Bu ise bireylerin puanlama kategorilerinin uç noktaları ile orta noktayı daha fazla tercih ettiği şeklinde açıklanabilir. Buradan da puanlayıcıların özellikle dereceli puanlama anahtarını daha dikkatli kullanımına yönelik çalışmalar üzerinde durulması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler:Akran değerlendirme, Öz değerlendirme, Puanlayıcı yanlılığı, Yeni Yaklaşımlar, Çok Yüzeyli Rasch Modeli.

148 Görüldü
2020 Sayı 89

Indexed By

 
#
Tamam